تبلیغات
بووژان - رادیو رسانه ای جاوید / هیور
جمعه 23 اردیبهشت 1390

رادیو رسانه ای جاوید / هیور

   نوشته شده توسط: زیر نظر شورای سردبیری "بوژان"    نوع مطلب :فرهنگی ،

در عصر حاضر رسانه ها در سراسر دنیا از جایگاه و اهمیت ویژه ای در نزد ملل و خصوصا حاکمیت و دولت ها برخوردارند همه روزه انواع رسانه  های دیداری ، شنیداری و ... اقدام به تولید برنامه های مختلف و پخش آن جهت دستیابی به اهداف خود میکنند قدرتی که رسانه ها در پیدایش دگرگونی های اجتماعی، تغییر ارزش ها و تزریق اندیشه های رنگارنگ به جوامع و جهت هی افکار و علایق مردم دارند انکارناپذیر است. این امر باعث شده که صاحبان قدرت ، پول و سرمایه گرایش خاصی به این ابزار نیرومند داشته باشند.

استفاده های ابزاری که از رسانه ها در زمینه های مختلف و بویژه سیاست که در فرآیندهای تهاجم فرهنگی، جنگهای روانی و استعمار فکری ملت ها معنا پیدا می کند باعث شده تا رسانه هااز رسالت اصلی خود که همانا اطلاع رسانی دقیق و به دور از غرض ورزی و کارکردن در جهت کاهش اثرات گسست های فرهنگی و اجتماعی و هویتی جوامع در هر دوره ی زمانی و ترمیم بافت های ارزش هر ملت است فاصله زیادی بگیرند تا جایی که بسیاری از دول و نظام های حاکم با سو استفاده از این مسئله بعد از رسانه را مهم ترین سلاح دست خود تلقی کنند.

با تمام این اوصاف رسانه ها از بدو پیدایش و فعالیت خود باعث پیشرفت جوامع انسانی تعالی فرهنگ و ادبیات ملت ها ، گسترش آزادی و تبادل اطلاعات بصورت عام و شکل گیری سبک های جدید ارتباطی شده اند.

رادیو نیز به نوبه ی خود به عنوان یکی از قدیمی ترین رسانه ها توانسته جایگاه ممتاز و منحصر به فردی در بین ملل مختلف پیدا کند و از آغاز فعالیتش تأثیرات شگرفی بر اندیشه و روان مردم بگذارد اگر چه امروزه با آمدن رسانه هایی چون ماهواره ، تلویزیون، شبکه های اجتماعی اینترنت و ... جایگاهش دچار تزلزل شده اما هنوز هم به عنوان رسانه ای تأثیرگذار در بین توده های مردم ایفای نقش می کند. در این بین رادیوهای کردی با توجه به قدمت و دیرینه ای که دارند و خدمات ارزنده و بی شماری که به فرهنگ و ادبیات کوردستان ارزانی داشته اند را مورد توجه قرار می دهیم و برآنیم تا تاریخچه ای هرچند مختصر در باب رادیو و ایستگاه های رادیویی کردی ارائه بدهیم.

شاید اختراع رادید را نتوان به شخص ، زمان و یا مکان خاصی نسبت داد زیرا حاصل آزمایشات و تحقیق دانشمندانی چون تسلا، هرتز، ماکسول و ... در اروپا  و آمیکا بوده است ولی تنها کسی که توانست با بهره گیری از آزمایشات و تجربیات گذشته، تحقیقات را سر و سامان دهد مارکونی ایتالیایی بود.

او توانست اولین خبر رادیویی خود را به صورت تلگراف در 1895 مخابره کند و به عنوان مختررع رادیو شناخته شود. اما

هرچند ردیو در کوردستان فرصت بیشتری از رادیوهای دیگر اقلام همسایه دارد و صدای کورد زودتر بر روی امواج رادیویی رفت اما به علت نبود دولتی مستقل همواره راهی دشوار برای پیشرفت داشته است و تا پیش از 1991 بیشتر در جهت اهداف سیاسی و ایرولوژی ازآن استفاده می شد. تا در جهت رشد و اعتلای سطح ف

ولی با این حال هم رادیو های کردی توانسته اند بادرنوردیدن سیم خاردارهای موجود باعث وحدت و همدلی بین مردم کورد در جا جای سرزمینشان شوند. این رادیو ها همواره بزرگانی را در زمینه های مختلف فرهنگی و هنری و ... پرورانده اند. مخصوصا که پیشاهنگ ترویج و پخش موسیقی و آهنگهای اصیل کوردی بوده اند. هنرمندانی چون علی مردان، عایشه شان، حسن زیرک، شکرالله بابان، مریم خان و ... برای اولین بار توانستند از این روز نه آثار خود را به مردم بشناسانند به تعبیر فرهاد پیربال رادیوهای کردی همواره گهواره ای مهربان برای پرورش احساسات میهنی  وهنری هنرمندان کورد بوده اند.

در بررسی تاریخ رادیو در کردستان آن را به 4 دوره تقسیم می کنند:

دوره ی اول بین سالهای 1923 تا 1939 که آغاز آشنایی مردم کورد با رادیو و نخستین تجربه ی پخش رادیو به زبان کوردی می باشد.

دوره ی دوم بین سال های 1939 تا 1963 که دولت های درگیر جنگ جهانی دوم برای رسیدن به اهداف خود با پخش رادیو به انواع زبان ها سعی در جذب مخاطب و  تزریق ایرولوژی های خود به آنان را داشتند. دراین بین ملت کورد از این قاعده مستثنی نبود و آماج بمباران موج های رادیویی ابر قدرت های درگیر جنگ قرار گرفت.

دوره ی سوم از سال 1963 تا 1991 که مردم کورد توانست از رادیو برای رسیدن به هدفهای خود استفاده کند تا پیش از آن رادیو کردی یا توسط دولت های خود مختار کوردی اداره می شد که پس از فروپاشی این دولت ها دیگر اثری ازآن نمی ماند یا توسط بیگانگان برای رسیدن به هدف

هنری فرهنگی و آموزشی بها داده شده می شود اما بعد از قیام مردم کورد عراق و آزادی نسبی که نصیبشان شد توانستند از رادیو به شیوه نوین امروزی استفاده کنند.

در زیر به برخی از ایستگاههای رادیویی کوردی و نیز برخی از رویداد های مهم در ارتباط با رادیو در کوردستان اشاره می کنیم :

1923 : اولین پخش رادیویی به زبان کوردی در جمهوری خودمختار کوردستان سرخ واقع در قفقاز کنونی شروع به کار کرد. این حکومت که عمر آن سه سال به درازا کشید از جمهوری های شوروی سابق بود که با صعود استالین به قدرت سقوط کرد و متعاقبا پخش رادیویی آن نیز در سال 1929 متوقف شد.

1927 : اولین پخش رادیو به زبان ترکی .

1936 : اولین پخش رادیو به زبان عربی .

1939 : پخش کوردی رادیو بغداد شروع به کار کرد. این پخش که به مدت 15 دقیقه برنامه پخش می کرد شامل اخبار جنگ جهانی دوم و چند آهنگ کوردی بود . بعد ها علی مردان هنرمند شهیر کورد اولین آهنگ خود را در این ایستگاه ضبط و پخش کرد بعد از چند سال برنامه های این ایستگاه 24 ساعته شد .

1940 : اولین پخش رادیویی به زبان فارسی.

1941 : رادیو لووانت در بیروت زیر نظر حکومت فرانسه اقدام به پخش برنامه به زبان کوردی کرد. هدف این رادیو همراه ساختن کورد ها با عقاید خود و دور کردن آنها از افکار هیتلر بود .

1942 : رادیو حیفا(یافا) در فلسطین که همان رسالت لووانت فرانسه را اینبار برای انگلیس بر عهده داشت .

1945 : پخش رادیو به زبان کوردی در تبریز بر ضد رژیم پهلوی که همزمان با حکومت های کوردستان و آذربایجان بود.

1946 : پخش رادیوی در ایروان و تفلیس به زبان کردی.

1946 : دومین پخش رادیویی در ایران به زبان کردی این بار در شهر مهاباد و زیر نظر حکومت کردستان این رادیو تحت نظارت وزیر تبلیغات  صدیق حیدری و با همکاری استاد هژار اداره می شود این رادیو بعد از سقوط جمهوری مهاباد از فعالیت ساقط شد.

1947 : رادیو باکو بعد از فروپاشی جمهوری مهاباد در آذربایجان به در خواست ژنرال ملا مصظفی بارزانی (وزیر جنگ حکومت مهاباد) دایر گردید.

1951 : رادیو سنندج(سنه) که همانند رادیو مهاباد زیر نظر رژیم پهلوی بود . از چهره های مطرح این رادیو می توان به حسن کامکار ، مظهر خالقی و عباس کمندی اشاره کرد .

1957 : رادیو مشهد برنامه های خود به زبان کوردی را برای کورد های ساکن شهرهای قوچان, اسفراین مشهد,دره گز و... شروع کرد.

1958 : رادیو کردی ایران که پاسخی بود به رادیو بغداد و حکومت عبدالکریم قاسم از جانب رژیم پهلوی.

1958 : رادیو کرمانشاه شروع به کار کرد. این رادیو ابتدا به مدت 1 ساعت برنامه پخش می کرد اما با تعطیل شدن رادیو کردی در تهران و پیوستن نامدارانی چونصدیق مفتی زداه , سواره الخانی زاده , جمیل روژبیانی و هنرمندانی چون حسن زیرک,مظهر خالقی,مهدیه زندی سید مجتبی میرزاده و... تقریبا  به یک موسسه فرهنگی و هنری تبدیل شد و پخش برنامه های آن به 2 ساعت افزایش یافت

1959 : رادیو ایروان تحت نظر حکومت شوروی.

1962 : رادیو صدای ملی ایران.

1963 : رادیو پیک ایران مروج افکار حزب توده در میان کردها.

1963 : رادیو کردستان عراق که بعد از قیام ژنرال ملا مصطفی بارزانی شروع به پخش برنامه های خود کرد در این رادیو مردم کورد از آخرین اخبار پیشمرگان کورد از جدال با حکومت مرکزی آگاه می شدند . بزرگانی چون استاد هژار ، هیمن وهیدی از گردانندگان آن بودند.

با وقوع انقلاب کرانزیستوری و آمدن نسل جدید رادیو های دهه ی 60 تعداد ایسگاه های رادیویی نیز افزایش یافت از دیگر رادیو های که بعد از 1963 شروع به فعالیت کردند می توان رادیو پیرانشهر (خانێ), رادیو ارومیه,رادیو بناب,رادیو هه ولیر(اربیل), رادیو خلق کورستان, صدای قیام کردستان,انقلابیون ایران,صدای خلق عراق, جبهه ی کردستانی,رادیو آمریکا(بخش کردی),رادیو پارتاگه ل,رادیو هه ریم,زه حمه ت کیشان،حزب کمونیست,رادیو زین و رادیو ....... 

نویسنده: هیور