تبلیغات
بووژان - رۆڵی ژن و خه‌ساره‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردی - به‌شی یه‌که‌م / محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌

رۆڵی ژن و خه‌ساره‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردی

محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌ - www.wenewse.com

به‌شی یه‌که‌م

 

       هه‌ر رۆڵێک که‌ هه‌ر تاکێک له‌ ئه‌ستۆی دایه‌ و پێوه‌ی ئه‌لکێ و ئه‌ناسرێ؛ گومان له‌ سه‌ر ئه‌وه‌دا نیه‌ کۆمه‌ڵگا و به‌ واتایێکی تر "سروشت" یه‌که‌م کاریگه‌ری خۆی و داهێنه‌ری له‌ سه‌ر دائه‌نێ چ له‌ بواری هێنانه‌ ئاراو سه‌پاندنی به‌ سه‌ر تاک دا – ئه‌ویش له‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ کات و شوێنێکی دیاری کراو – وه‌ چ له‌ به‌ڕێوه‌چوونی رۆڵ دا. رۆڵ به‌ واتای له‌ ئه‌ستۆ گرتن و کار کردن له‌ سه‌ر ئه‌رکێکی دیاری کراو و هه‌روه‌ها به‌شدار بوون له‌ په‌یوه‌ندیه‌کانی تاک له‌گه‌ڵ ده‌ور و به‌ر و سروشت دا له‌ هه‌مو جم و جۆڵه‌کانی تاک له‌ ژیانی رۆژانه‌ی دا دێته‌ به‌رچاو.

 

کاتێک که‌ باس له‌ رۆڵ ئه‌که‌ین بێ گومان ته‌وه‌ره‌ی "په‌یوه‌ندی" دێته‌ ئاراوه‌، "په‌یوه‌ندی" ئه‌توانێ هه‌مو هه‌ڵس و که‌وتێک له‌ خۆ بگرێ. په‌یوه‌ندیه‌کانی هه‌ر تاکێک به‌ دوو جۆر ئه‌ناسرێن؛ یه‌که‌م په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی تاک ، دووهه‌م په‌یوه‌ندیه‌کانی تاک له‌گه‌ڵ خۆی. له‌ جۆری یه‌که‌م دا واته‌ په‌یوه‌ندیه‌کان له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی تاک ، ئه‌توانین ئاماژه‌ بکه‌ین به‌ په‌یوه‌ندیه‌کانی له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگا، تاکه‌کانی ده‌ور و به‌ر و ته‌نانه‌ت سروشت؛ که‌ ئه‌مه‌ گه‌وره‌ترین پێناسه‌ی رۆڵی تاک له‌ کۆمه‌ڵگادا ئه‌ناسێنێ. جۆری دووهه‌م هه‌ر تاکێک له‌ هه‌مو کاتێکا له‌گه‌ڵ خۆی و دنیای ناو خۆی دا له‌ په‌یوه‌ندی دایه‌؛ بۆ وێنه‌ ئیعتقادی، هه‌ستۆکی، باوه‌ڕ و په‌یوه‌ندیه‌ روحیه‌کان به‌ گشتی، ئه‌توانن داکۆکی له‌ سه‌ر پڕ ره‌نگ بوونی ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ بکه‌ن. گه‌وره‌ترین په‌یوه‌ندیش که‌ ئه‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی تاک رۆڵ بۆخۆی ده‌ست نیشان کا و ته‌نانه‌ت له‌ چوارچێوه‌ی رۆڵێکی دیاری کراوا په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌ بگرێ، هه‌ر ئه‌م جۆره‌ی دووهه‌مه‌.

له‌ جۆری دووهه‌ما بابه‌تی "زه‌ق کردنه‌وه‌ی راستیه‌کان" دێته‌ ئاراوه‌؛ هه‌ر کاتێک تاک جیا له‌و رۆڵانه‌ی که‌ به‌ سه‌ریا ئه‌سه‌پێن، رۆڵ بۆ خۆی دیاری ئه‌کا که‌ سه‌رچاوه‌ له‌ چۆنیه‌تی بیرکردنه‌وه‌ی تاک ئه‌گرن، بۆ ده‌ست نیشان کردنی هه‌ر رۆڵێکیش تاک په‌نا ئه‌باته‌ به‌ر دۆزینه‌وه‌ی کۆمه‌ڵێک راستی له‌ بابه‌ت گه‌لێکی تایبه‌تی دا و زه‌ق کردنه‌وه‌یان و نارنجی کردنه‌وه‌یان له‌ ژیانی رۆژانه‌ی دا، ئه‌مه‌ش ئه‌بێته‌ ده‌سپێکی کۆمه‌ڵێک له‌ په‌یوه‌ندیه‌کانی تاک له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌.

          مرۆڤ بۆ هه‌ڵبژاردنی بابه‌تێک له‌ نێو بابه‌ت گه‌لێکی زۆردا، هه‌وڵ بۆ دۆزینه‌وه‌ی راستیه‌کان ئه‌دا، به‌ڵام له‌ بابه‌تێکیان ئه‌گه‌ر چه‌ند راستیه‌کی به‌رچاو که‌وت و بێ چاو لێ کردنی راستی دیکه‌ی بابه‌ته‌کان، هه‌وڵی زه‌ق کردنه‌وه‌ی ئه‌و راستیانه‌ له‌ ناو خۆی دا ئه‌دا و ته‌نیا ئه‌و بابه‌ته‌ی به‌ دروستی دێته‌ به‌رچاو؛ که‌ چه‌ندبه‌ره‌کی بوونی کۆمه‌ڵگایه‌کی یه‌ک شێوه‌ هه‌ر ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌م دۆزینه‌وه‌ی راستیه‌کان. بێ گومان ئه‌م بابه‌ته‌ش گرینگیه‌ک له‌ ناو مرۆدا ده‌ست نیشان ئه‌کا و ئه‌م گرینگیه‌ش ئه‌بێته‌ سازدانی هه‌ڵس و که‌وتێکی تایبه‌تی تاک له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌؛ لێره‌دایه‌ که‌ رۆڵێک سه‌رچاوه‌ ئه‌گرێ.

       ئه‌مه‌ باسێک بوو له‌ ده‌ست نیشان  کردنی رۆڵ له‌ لایه‌ن خودی تاکه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م به‌شه‌ کۆمه‌ڵێک که‌م له‌ رۆڵه‌کانی تاک دێنێته‌ ئاراوه‌. لێره‌دا ئه‌م پرسیارانه‌ دێنه‌ پێش؛ باشه‌ تاک له‌ هه‌مو کات و شوێنێکا ئه‌توانێ به‌ پێی چۆنیه‌تی بیرکردنه‌وه‌ی، رۆڵ بۆخۆی ده‌ست نیشان کا؟ ئه‌کرێ بڵه‌ین تاک جیا له‌ کۆمه‌ڵگا و ره‌واڵی ئاسایی هه‌ڵس و که‌وتی هاوچه‌رخی کۆمه‌ڵگا، رۆڵێک به‌ڕێوه‌ به‌رێ؟

       زۆر راشکاوانه‌ بۆ وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ ئه‌توانین بڵه‌ین نا؛ تاک دوور له‌ کۆمه‌ڵگا نیه‌ و هه‌ر کۆمه‌ڵگایێکیش کات و شوێنێکی دیاری کراو ئه‌یناسێنێ، گۆڕه‌پانی به‌ڕێوه‌چوونی رۆڵیش له‌م بازنه‌یه‌دا ناچێته‌ ده‌ر. به‌ڵام ئه‌توانین بڵه‌ین رۆڵه‌کانی هه‌ر کۆمه‌ڵگایێکیش که‌ هه‌ڵس و که‌وت و په‌یوه‌ندی مرۆڤه‌کان بۆ پێش بردنی ژیانێکی مرۆڤایه‌تی پڕ ئه‌رک له‌خۆ ئه‌گرێ، خاڵی له‌ که‌م و کوڕی نیه‌ و داب و نه‌ریته‌کان ئه‌وپه‌ڕی کاریگه‌ریان هه‌یه‌؛ لێره‌دایه‌ که‌ چه‌ند ماڤێکی تاک، له‌ ئه‌ستۆ گرتن و به‌ڕێوه‌ بردنی هه‌ر ئه‌رکێ له‌ رؤڵێکی دیاری کراودا، پێشێل ئه‌کرێ. وه‌ هه‌ر کاتێک باس له‌ رۆڵی منداڵ، ژن یان هه‌ر چینێکی تری کۆمه‌ڵگا ئه‌کرێ، ماڤ خوراویه‌ک و پێشێل کاریه‌ک دێته‌ به‌ر چاوان. به‌ڵام دانی هه‌ر ماڤێکیش پڕ به‌ پێستی و چڕ و پڕ بێ جێ کردنه‌وه‌ی له‌ ره‌وتی ئاسایی کۆمه‌ڵگادا بێ مانایه‌ و بۆ ئاوها رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌یه‌کیش شکانی چه‌ند له‌مپه‌ڕ و بڕینی به‌رهه‌ڵست په‌یویسته‌ و هه‌وڵ بۆ هێنانه‌ رووی "راستیه‌کان" له‌ سه‌ره‌کی ترین ته‌وه‌ره‌کانی ئه‌و ئه‌رکه‌یه‌.

       له‌م بابه‌ته‌ی دا هه‌وڵ ئه‌ده‌ین شیکردنه‌وه‌یه‌ک له‌ سه‌ر رۆڵی ژن  له‌ کۆمه‌ڵگادا بکه‌ین. گرینگ ترین شت بۆ ده‌ستپێکی، چۆنیه‌تی روانینی له‌ رۆڵه‌؛ بۆ ژن وه‌ک تاکێک له‌ کۆمه‌ڵگادا. ئه‌کرێ ئه‌م پرسیارانه‌ له‌ خۆمان بکه‌ین: روانگه‌ جۆراوجۆره‌کان له‌ سه‌ر رۆڵی ژن له‌ کۆمه‌ڵگادا چین و بۆچی ئه‌م جوراوجۆریه‌ دیته‌ به‌رچاو، یان ئاکامه‌که‌ی چیه‌ و چۆن یه‌ک روانگه‌ ئه‌کرێنه‌وه‌؟ هه‌ر که‌سه‌ی به‌ پێی بۆچوونی خۆی رۆڵێکی بۆ دیاری ئه‌کا و سنوورێکی بۆ دائه‌نێ؟ بۆ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردی دا رۆڵه‌کانی ژن زۆرتر داپۆشراو و نزم تر له‌ رۆڵی پیاو ئه‌خرێنه‌ به‌ر چاو؟ ئایا ئه‌م چۆنیه‌تی بیر کردنه‌وه‌ به‌ چاکه‌ی کۆمه‌ڵگایه‌، یان له‌تمه‌یه‌کی حاش نه‌کراو؟ یان ژن له‌م کۆمه‌ڵگایه‌ی خۆمان دا چۆن ئه‌ڕوانێته‌ خۆی و تا چ راده‌یه‌ک باوه‌ڕی به‌ رۆڵه‌کانی خۆی هه‌یه‌؟

       وه‌ڵام دانه‌وه‌ و شی کردنه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌تانه‌ له‌ چوارچیوه‌ی وتارێک له‌ چه‌ند به‌رگا ناگونجێ و ناکرێ هه‌موو خاڵه‌کان بێنه‌ به‌ر باس، به‌ڵام خۆ ئه‌کرێ که‌ڵکه‌ڵه‌یه‌کی زێهنی له‌ مێشکماندا بوروژێنین به‌ ئه‌رک ناسیه‌ک گه‌وره‌ بڕوانینه‌ ئه‌م ئه‌رک و ماڤانه‌.

       ئه‌توانم زۆر راشکاوانه‌ بڵێم ژن له‌ کۆمه‌ڵگای کورده‌واری دا که‌متر له‌ ده‌ست نیشان کردنی رۆڵ و ئه‌رکی خۆی سه‌همی بووه‌ و ئه‌مه‌ش بۆشییه‌ک ئه‌خاته‌ ناو چوار گۆشه‌ی ویست و داخوازیه‌کانی ئافره‌ت له‌ کۆمه‌ڵگاکه‌ماندا. سنووردار کردنی کۆمه‌ڵگا له‌ لایه‌ن یاسایێکه‌وه‌ یان ته‌نگ کردنه‌وه‌ی له‌ چوارچێوه‌ی داب و نه‌ریتێکا، گه‌وره‌ترین کاریگه‌ری له‌ سه‌ر داڕشتنی رۆڵ بۆ ژنانی وڵاته‌که‌مانی بووه‌، - ئه‌گه‌رچی تا راده‌یه‌کی زۆریش له‌ سه‌ر رۆڵی پیاو جێ په‌نجه‌ی دیاره‌، به‌ڵام باسه‌که‌مان له‌ سه‌ر رۆڵی ئافره‌ته‌ - . رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی ژن له‌گه‌ڵ سروشت و کۆمه‌ڵگایه‌ک، که‌ به‌ بێ هیچ داخوازیه‌کی خۆی ده‌ست نیشان کراوه‌ و کۆمه‌ڵگا به‌ پێی داب و نه‌ریته‌کانی خۆی پێناسه‌ی بۆ دائه‌نێ و به‌ جیا بوونه‌وه‌ له‌و هه‌ڵس و که‌وتانه‌ به‌ مرۆڤێکی زه‌ره‌رمه‌ندی ئه‌ناسێ، تا چ راده‌یه‌ک ئه‌توانێ له‌و ئه‌رک و رۆڵانه‌ی خۆی ئاڵوگۆڕی پێک بێنێ، یا ئه‌رکی ده‌وروبه‌ر و به‌ تایبه‌ت پیاو له‌م ناوه‌دا چۆن دێته‌ به‌رچاو؟ یان ده‌ربازبوون له‌ کۆمه‌ڵگایه‌ک که‌ مرۆڤه‌کانی، ته‌نانه‌ت ژنان خۆشیان، باوه‌ڕیان به‌ زۆریه‌ک له‌ نه‌ریته‌ کۆنه‌کان و به‌ شێوه‌ی گشتی ئه‌و نه‌ریتانه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ له‌ به‌ره‌و پێش بردنی کۆمه‌ڵگا ئه‌که‌ن، هه‌یه‌؛ چۆن ئه‌کرێ و لایه‌نه‌ کاریگه‌ریه‌کان چین؟ گه‌وره‌ترین ‌ست که‌ بتوانێ له‌ زووترین کاتا ئه‌م سنوورانه‌ ببه‌زێنێ، کام چینی کۆمه‌ڵگایه‌؟

       له‌ وه‌ڵامی پرسیاری کۆتایی دا، له‌ زۆریه‌ک له‌ وته‌ و وتووێژه‌کانا بیستوومه‌ که‌ ژن خۆی یه‌که‌مین رۆڵی له‌م گۆڕانکاریانه‌دا هه‌یه‌. به‌ڵام من ئه‌ڵێم دیاره‌ ژن ئه‌توانێ ده‌ستپێکێکی باش بێ بۆ زه‌ق کردنه‌وه‌ی  ماڤه‌کانی خۆی و ده‌ست نیشان کردنی ویسته‌کانی ئینسانی خۆی و ئه‌رکه‌ له‌بار و دوور له‌ که‌موکوڕیه‌کانی؛ ئه‌ی ئه‌گه‌ر ده‌ستێکی به‌‌ێزتر به‌ره‌نگاری هه‌سته‌ ده‌روونیه‌کان و داخوازیه‌کانی ببێته‌وه‌ چی؟ ئه‌و ده‌میش هه‌ر ئه‌بێ بڵه‌ین ژن خۆی نه‌بێ که‌س ناتوانێ له‌و گۆلاوه‌دا ده‌ری بێنێ؟ له‌ کاتێکا زۆریه‌ک له‌ پێشێل کاریه‌کان له‌ لایه‌ن چینێکی به‌هێزتری کۆمه‌ڵگاوه‌ن و ره‌گی له‌ داب و نه‌ریت و هه‌ستی مرۆڤه‌کانی ده‌وروبه‌را هه‌یه، گێره‌دایه‌ که‌ ئه‌ڵه‌ین " ئه‌و ده‌سته‌ به‌ ته‌نیا ته‌قه‌ی نایه‌"و ئاڵ و گۆڕیه‌کان له‌ هه‌ڵس و که‌وتی کۆمه‌ڵێکی زۆر له‌ هه‌مو تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگا سه‌رچاوه‌ ئه‌گرن. دیاره‌ هه‌سته‌ ده‌روونیه‌کان بێ کاریگه‌ری نین به‌ڵام هه‌مو هه‌ستێک ناتوانێ بێته‌ ناو چوارچێوه‌ی "کرده‌"وه، ئه‌وه‌ش ئه‌زانین که‌ پێناسه‌ به‌ پێی کرده‌وه‌کانی مرۆڤ به‌ رۆڵ و ئه‌رکه‌کان ئه‌درێ.

ئێستا که‌ گۆڕانکاریه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کۆمه‌ڵگا و تێکڕا تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگا ئه‌ناسین، ئه‌کرێ ده‌سپێک بۆ هه‌ر گۆڕانکاریه‌ک له‌ کوێوه‌ و چۆن ئاماژه‌ پێ بکه‌ین. جگه‌ له‌ نه‌ریته‌ زاڵ بووه‌کان، کات و شوێن چ رۆڵێکیان هه‌یه؟ ئه‌کرێ بڵه‌ین که‌ کات په‌یوه‌ندیه‌کی پته‌وی له‌گه‌ڵ ئاڵوگۆڕیه‌کان و ده‌وروبه‌را هه‌یه‌، له‌ کاتێکا که‌ هه‌ر رووداواێک له‌ کات و شوێنێکی دیاری کراوا ئه‌خولقێن. ئه‌بینین که‌ ئه‌گه‌ر هه‌سته‌ ده‌روونیه‌کانی مرۆ بۆ ئاڵوگۆڕیه‌کان نه‌‌هێنه‌ چوارچێوه‌ی کرده‌ و سه‌رهه‌ڵدانێکی نوێوه‌، کات خۆی به‌ربه‌ره‌کانی له‌گه‌ڵ رۆڵه‌ ناشیاوه‌کانی هاوچه‌رخا ده‌ست پێ ئه‌کات که‌ مرۆڤه‌کان هان ئه‌دا به‌ره‌و رۆڵێکی تازه‌ و شیاوی کۆمه‌ڵگایێکی نوێ هه‌نگاو بنێن؛ به‌ڵام له‌م جۆره‌ گۆڕانکاریه‌دایه‌ که‌ کۆمه‌ڵگا دواکه‌وتووییه‌ک به‌ خۆیه‌وه‌ ئه‌بینێ؛ چۆن "کات"، کاتێک به‌ گوێی کۆمه‌ڵگایێکی دیاریکراوا ئه‌چپێنێ که‌ کۆمه‌ڵگاکانی ده‌وروبه‌ر گۆڕدراون و رچه‌شکێنی ئه‌و ره‌وته‌ بوون.

به‌ره‌و پێش بردنی کۆمه‌ڵگا په‌یویستی به‌ چه‌ند خاڵێکی گرینگ و سه‌ره‌کی هه‌یه‌؛ 1- بردنه‌ سه‌ری راده‌ی زانیاری کۆمه‌ڵگا 2- هه‌نگاو نان بۆ به‌ره‌و ده‌وڵه‌مه‌ند کردنی فه‌رهه‌نگ 3- پاگژ کردنی ئه‌خلاقی کۆمه‌ڵگا له‌ هه‌ڵس و که‌وته‌ ناشیاوه‌کان 4- هه‌نگاو نان بۆ به‌ره‌و یه‌ک ره‌نگ بوونه‌وه‌ی فیکری تا راده‌ی توانا 5- زه‌ق کردنه‌وه‌ی ئه‌و ماڤانه‌ی که‌ له‌ سه‌ر ماڤه‌کانی تاک داکۆکی ئه‌کا 6- هه‌ست به‌ ئه‌رک ناسی له‌ ناو کۆمه‌ڵگادا 7- و...‌ . ئه‌گه‌ر بڕوانینه‌ مێژووی کۆمه‌ڵایه‌تی کورده‌واری، له‌ ده‌یه‌کانی 20ی هه‌تاوی تا ئێستا، ئه‌بیندرێ که‌ کۆمه‌ڵگای کورد له‌ هه‌مبه‌ر ماڤه‌کانی ژن تا چ راده‌یه‌ک پێشکه‌وتنی پێوه‌ دیار بووه‌ و ره‌وتی ئه‌و پێشکه‌وتنه‌ی چۆن بووه‌؟ یان له‌ خێرایی پێشکه‌وتنا له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگاکانی ده‌وروبه‌را چۆن به‌راورد ئه‌کرێ؟ له‌ سه‌ره‌تادا کچ ماڤی خوێندنی زۆر کرم دراوه‌تێ – یان ئه‌کرێ بڵه‌ین ئه‌سڵه‌ن ماڤی خوێندنی نه‌بووه‌ - و له‌ به‌شداری له‌ کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌کانی کۆمه‌ڵگا مه‌حڕووم بووه‌؛ به‌ڵام دواتر به‌ پێی به‌ره‌و پێش چوونی کات و ئا‌‌ڵوگۆڕه‌ به‌رچاوه‌کانی کۆمه‌ڵگای ده‌وروبه‌ر، ئه‌ویش گۆڕانکاری به‌ سه‌ردا هاتووه‌ و ژن ورده‌ ورده‌ له‌ چینه‌کانی کۆمه‌ڵگادا جێی خۆی قایم کردووه‌؛ به‌ڵام له‌ مه‌ڕ ئه‌وه‌ی که‌ ئایا ماڤه‌کانی ژن به‌ لێواره‌ی خۆی گه‌یشتووه‌، ئێستاش جێی داخه‌، ئه‌گه‌ر چی هیچ ماڤێک تاکه‌ که‌سی ناتوانێ به‌ ئه‌وکی خۆی بگا؛ به‌ڵام بۆچی کۆمه‌ڵگای کورده‌واری نه‌یتوانیوه رچه‌شکێنێکی کۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری له‌و گۆڕانکاریانه ‌دابێ و به‌ ته‌واوه‌تی دان به‌ که‌مایه‌سیه‌کانی خۆی دابنێ؟

ئه‌توانین ئاماژه‌ به‌ زۆر شت بکه‌ین ؛ سه‌رکوت کردنه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌کان، نه‌بوونی که‌ره‌سه‌ په‌یویسته‌کان  بۆ پێشکه‌وتووی بردنه‌ سه‌ری راده‌ی زانیاریه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی، پێشێل کردنی ماڤه‌ مرۆییه‌کان له‌ لایه‌ن کۆمه‌ڵگا و نه‌ته‌وه‌کانی ده‌وروبه‌ره‌وه‌، زاڵ بوونی چینێکی به‌ سه‌ر چینێکی تری کۆمه‌ڵگا (بۆ وێنه‌ چینی نێرینه‌ به‌ سه‌ر مێیینه‌دا)، زاڵ بوونی یاسا ئاسمانیه‌ جۆراوجۆره‌کان، یان له‌ روانگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌ ره‌نگ دانه‌وه‌ی سروشتێکی عه‌قیده‌تی و باوه‌ڕی له‌ ژیانی رۆژانه‌دا که‌ بۆته‌ هۆی سازده‌ری زۆر یه‌ک له‌ نه‌ریته‌ ناله‌باره‌کان. به‌لام جگه‌ له‌وه‌ ئایا ئه‌م خاڵانه‌ی پشته‌وه‌ هه‌مو رێگایه‌کی ده‌ربازبوونیان گرتووه‌؟ ئایا تاکی کورد به‌و ته‌نگ و چه‌ڵه‌مانه‌وه‌، هیچ ده‌ره‌تانێکی بۆ به‌ره‌و پێش بردنی کۆمه‌ڵگاکه‌ی نه‌ماوه‌؟ یان تا چ راده‌یه‌ک ئه‌وپه‌ڕی تواناکانی خۆی به‌ کار هێناوه‌؟ لێره‌دایه‌ که‌م کاری و یه‌ک ده‌ست نه‌بوونی کۆمه‌ڵگای کوردی خه‌سارێکی تری پێشکه‌وتوویی خۆی بووه‌. ‌


برچسب ها: رۆڵی ژن و خه‌ساره‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردی ، محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌ ،